Nieuws

Bron: EHF / Eric Willemsen - Ooit een veelbelovend handbaltalent, moest de Nederlandse doelvrouw Joyce van Haaster haar carrière - en overigens haar leven - van nul herbeginnen na een ernstige ziekte. Ze slaagde met vlag en wimpel en is nu een internationaal icoon van rolstoelhandbal.

Eind jaren negentig maakte Joyce van Haaster deel uit van een generatie aanstormende talenten in het Nederlandse handbal. Ze speelde voor 'Jong Oranje' - het Nederlands juniorenteam - en deelde de keeperspositie met Marieke van der Wal. “Ik ben opgegroeid met Marieke. Ik zat bij Westlandia, zij bij Quintus, dus in het begin speelden we tegen elkaar. Daarna waren we teamgenoten bij Quintus”, herinnert Van Haaster zich.

Van der Wal werd een van de bekendste internationals van het land, jarenlang een vaste waarde, die nog steeds deel uitmaakte van het Nederlandse team toen ze zilver wonnen op het Wereldkampioenschap 2015 in Denemarken, de eerste medaille van het land op een groot kampioenschap.

foto EHF

En Van Haaster? Haar carrière werd 13 jaar eerder stopgezet. In 2002, toen ze 24 was, ontdekte Van Haaster een zwelling in haar linkerdij, wat later een kwaadaardige tumor bleek te zijn. "Handbal was voor mij meteen voorbij", zegt Van Haaster, die jarenlang chemo en bestraling doormaakte. Aan de ene kant kon ik mezelf "geluksvogel" noemen, want mijn kansen om dit te overleven waren niet groot.” Er deden zich complicaties voor. “Mijn dijbeen was gebroken en genas niet meer. Na drie jaar kreeg ik een kunstbot in mijn been en haalden ze de spier weg waar die tumor zat,” zegt Van Haaster. “Mijn hele wereld stond op zijn kop. Maar al snel dacht ik: ‘Dit wordt de wedstrijd van mijn leven. Ik kan niet tegen verliezen, dus er zal maar één winnaar zijn, en die winnaar ben ik.”

MENTALITEIT

Het is de mentaliteit die Van Haaster sindsdien kenmerkt. Begrijp haar niet verkeerd, ze heeft donkere tijden doorgemaakt en voelde zich ook diep van binnen. “Ik heb ook mijn moeilijke tijden gehad", zegt ze. “Maar elke keer dacht ik: dit is wat het is, en ik moet door.” En doorgaan betekende uiteindelijk weer gaan sporten. Al duurde het even voor haar. Omdat ze in het dagelijks leven op krukken liep, had ze geen zin om in een rolstoel te zitten om te sporten. “Ik was al zo lang aan het vechten om niet in een rolstoel te belanden, dat ik er niet vrijwillig in wilde gaan zitten om te sporten”, zegt Van Haaster. “Maar een vriend haalde me over om rolstoeltennis te proberen – rolstoelhandbal bestond toen nog niet eens.” Al snel kwam de concurrent in haar weer bovendrijven en toen ze eenmaal op deze manier tenniste, ontdekte Van Haaster haar liefde voor de rolstoelsport. Het duurde nog een aantal jaren voordat ze terug zou keren naar handbal.

ROLSTOELHANDBAL

In 2013 vond een eerste demonstratie rolstoelhandbal in Nederland plaats. Ada Stam, al jarenlang keepster bij CSV Handbal in Castricum, stond erop om tijdens haar revalidatie te handballen, dus een wedstrijd tussen patiënten van haar revalidatiecentrum Heliomare in Beverwijk en de mannen team van HV Aalsmeer opgericht. Het was de eerste keer dat rolstoelhandbal op Nederlandse bodem werd gespeeld. Een videoclip van de wedstrijd met Stam werd op Facebook geplaatst en kreeg Van Haaster erbij. "Toen ik dat zag, heb ik contact opgenomen met de Nederlandse Handbal Bond en gezegd: 'Als jullie een rolstoeldivisie willen beginnen, ben ik hier, dus laten we beginnen'", zegt Van Haaster, die wijlen Ada Stam de 'Moeder van Rolstoelhandbal in Nederland’ noemt.

November 2022, opnieuw Joyce van Haaster, foto EHF

Op 25 mei 2014 is CSV officieel gestart met een rolstoelhandbalteam. Inmiddels hebben zo'n 10 clubs in heel Nederland dat voorbeeld gevolgd, nadat de opleving onlangs was onderbroken door de pandemie. Het NHV organiseert een landelijke competitie, waarbij de teams één keer per maand op één locatie samenkomen en elk twee wedstrijden van 2x20 minuten spelen. "In onze competitie hoef je geen handicap te hebben", zegt Van Haaster, die drie keer per week traint. “Als je door een slechte knie niet meer kunt handballen of niet meer zo hard kunt rennen, kun je bij ons komen. Op internationaal niveau heb je echter een classificatie nodig.”

Voor een sport die pas sinds 2014 echt bestaat in het land, doet het Nederlands Team het uitzonderlijk goed. En Van Haaster is vanaf het begin het boegbeeld geweest. De doelvrouw herinnert zich nog haar eerste internationale evenement, het EHF Nations' Tournament in Oostenrijk in 2015. CSV was op dat moment nog de enige Nederlandse club die rolstoelhandbal speelde, dus het team waarmee Van Haaster doorgaans door heel Nederland demonstraties gaf, werd ineens het Nederlands Elftal.

METEEN EUROPEES KAMPIOEN

"We hadden geen idee, nooit een officiële wedstrijd gespeeld", herinnert Van Haaster zich. "We zagen Portugal spelen en waren zo onder de indruk dat we dachten: 'Wow, als we onze nederlaag tegen hen onder de 10 goals kunnen houden, dan mogen we blij zijn!' Maar we wonnen alle wedstrijden – ook twee keer van Portugal, in de groepsfase. en in de finale – en ineens waren we Europees kampioen!” Van Haaster werd uitgeroepen tot All-star keepster van het toernooi, een onderscheiding die ze sindsdien na bijna elk internationaal toernooi heeft ontvangen.

foto EHF

Rolstoelhandbal maakte in 2022 een nieuwe stap, toen het eerste Wereldkampioenschap in Egypte plaatsvond, in een voor het Nederlandse team onbekend vier-tegen-vier-formaat. Nederland eindigde als vijfde, maar kwam terug in een volgende finale en won zilver in het grootste evenement van het jaar: het eerste Wereld- en Europees Rolstoelhandbalkampioenschap zes tegen zes in Portugal. En Van Haaster werd opnieuw opgenomen in het All-star Team.

ANALYSES

Maar ze is goed geaard gebleven; vorig jaar besefte ze voor het eerst echt dat ze een internationale ster van het rolstoelhandbal was geworden: “In Egypte, aan het einde van dat toernooi, vertelde een van de Braziliaanse spelers me dat ze video's van mij hadden bekeken en geanalyseerd om te leren waar ze moeten schieten om mij te verslaan. Toen dacht ik voor het eerst: oké, dit wordt serieus!”

Van Haaster is wereldtop in handbal – alleen in een andere discipline dan ze 25 jaar geleden misschien had gedacht. Ook buiten de sporthal heeft Van Haaster haar leven stevig op de rails. In 2019, toen een relatie strandde, verkocht ze haar huis, nam ze ontslag en ging ze – met een rugzak en haar krukken – voor een half jaar naar Zuid-Amerika. In 2022, 20 jaar na de ontdekking van haar ziekte, ging ze op wandeltocht in de Zwitserse bergen. Naast een bijbaantje voor drie dagen per week zit Van Haaster in haar tweede jaar van de opleiding bewegingswetenschappen en is ze net begonnen met haar eigen praktijk ‘Balance of Joy’.

Haar inspirerende reis heeft haar veel geleerd. En nee, het gaat zeker niet alleen om ‘gewoon doen’ als je eenmaal in zo’n levensveranderende situatie zit. "Ren er niet voor weg, ga door die verdrietige momenten - maar herpak jezelf en ontdek wat je nu kunt doen", zegt Van Haaster. “En je kunt zoveel meer als je ervoor openstaat.”

cover Medaille! Zilver op het WK in Portugal, 2022

foto EHF